The ARCH Project: Archival Research & Cultural Heritage

The work and the documentation methodology of the archivist differs from the point of view of the artist: the latter considers the archival material his/her own creation and handles it in a selective and subjective manner, while the archivist has a holistic approach.

The archive of the Socìetas Raffaello Sanzio is already a historical reality but beyond, as it recounts some of the history of contemporary theatre, it is in fact looking to the future.

I början påminner den italienske regissören Romeo Castelluccis tablåbygge om ett pussel. 

Vad har bilderna som passerar revy på Nationalteaterns stora scen egentligen att göra med 

varandra? [...] 

I programbladet skriver Eleni Papalexiou att Castellucci närmar sig Mosesberättelsen med 

”feminina ögon”. Jag skulle vilja hävda att den manliga blicken genom vilken scenerna filtreras är rätt uppenbar.

Romeo Castellucci –ha scritto la studiosa Eleni Papalexiou– «rifiuta ogni approccio dogmatico o didattico al teatro, descrivendolo come una esperienza che appartiene essenzialmente allo spettatore». In questo percorso all’interno dell’etica spinoziana, lo spettatore assorbe le suggestioni create dal regista: non c’è da spiegare, né da creare rimandi codificati, si tratta semmai di attingere al bagaglio delle proprie esperienze per creare il proprio spettacolo. 

Per tale ragione è possibile sottolineare –come ad esempio fa Eleni Papalexiou– quanto il teatro di Castellucci richieda allo spettatore di sprofondarsi nella notte assoluta (nyx teleía), come nei misteri di Eleusi, accompagnandolo in una catabasi senza fine, senza possibilità di anabasi.

Το σώμα και οι ιδιαιτερότητές του, όπως η αναπηρία, τα σημάδια μιας ασθένειας ή της προχωρημένης ηλικίας, η ανορεξία ή η παχυσαρκία, δεν ανήκουν για το «τρομερό παιδί» του ιταλικού θεάτρου στο περιθώριο, αλλά αποτελούν υλικά δραματουργίας, όπως αναφέρει σε ανάλυσή της η λέκτορας του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Ελένη Παπαλεξίου για τα «στιγματισμένα από τις εμπειρίες της ζωής» σώματα του Καστελούτσι.

Στα Σπαράγματα ενώπιον των θεατών παρουσιάζονται, η μία μετά την άλλη, τρεις ιστορικές μορφές του θεάτρου και της πολιτικής: ο μυστηριώδης κύριος …φσκι που παραπέμπει στον πατέρα της δραματικής τέχνης Κονσταντίν Στανισλάφσκι, ο σιωπηλός και γερασμένος Ιούλιος Καίσαρ και ο δεινός ρήτωρ Μάρκος Αντώνιος, ο οποίος ενσαρκώνεται από έναν ηθοποιό με τραχειοτομή.

Τη δική της συμβολή στην πραγματοποίηση της περφόρμανς Ιούλιος Καίσαρ. Σπαράγματα έχει μια ελληνική ερευνητική ομάδα από τα Πανεπιστήμια Αθηνών, Κρήτης και Πελοποννήσου, που τρέχει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ARCH, με αντικείμενο το καλλιτεχνικό έργο και το αρχείο του Καστελούτσι.

«Eίναι για μένα σημαντικό ότι το ARCH είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα που γεννήθηκε στην Ελλάδα. Αποτελεί υπέρτατη τιμή, αν όχι ιδανικό για μένα το να βρίσκομαι υπό την σκέπη της. Αντίστοιχα, ιδανικός υπήρξε ο δεσμός μου με αυτή τη χώρα, της οποίας ο πολιτισμός απετέλεσε για μένα πηγή ανεξάντλητης έμπνευσης. Θα τολμούσα να πω: πιστεύω ότι είμαι Έλληνας».

Ο Παράδεισος είναι το εσωτερικό μιας εκκλησίας, με το δάπεδο πλημμυρισμένο με νερό. 

Ένα πιάνο καθρεφτίζεται στο ημίφως. Ο επισκέπτης-θεατής μπορεί να αντικρίσει το θέαμα 

γονατίζοντας σε έναν σκοτεινό θάλαμο, μέσα από μία μικρή οπή. Ένα μαύρο παραπέτασμα 

όμως τον χτυπάει στο πρόσωπο και τον εμποδίζει να δει...

Μία σημαντική διάκριση απέσπασε προσφάτως το θεατρικό αρχείο της Socìetas Raffaello Sanzio και το ευρωπαϊκό Ερευνητικό Πρόγραμμα ARCH, στο οποίο συμμετέχει το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Το Υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλίας ανακήρυξε το θεατρικό αρχείο της Socìetas Raffaello Sanzio «μείζονος ιστορικού ενδιαφέροντος», τα διατηρητέα τεκμήρια του οποίου μαρτυρούν τη δραστηριότητα ενός από τους πιο σημαντικούς θιάσους της διεθνούς καλλιτεχνικής πρωτοπορίας

«Δεν πιστεύω ότι το θέατρο πρέπει να είναι επεξηγηματικό ή πληροφοριακό. Η τέχνη μάς βοηθά να παρατηρούμε την ύπαρξή μας. Οι λέξεις στα στόματα των ηθοποιών, η μεταφορά του λογοτεχνικού λόγου στη σκηνή, δεν είναι θέατρο. Για μένα θέατρο είναι το δικό μας λεξιλόγιο: να πάρουμε τις λέξεις ενός κειμένου και να τις μεταμορφώσουμε πάνω στη σκηνή».